Hanes Libanus

Adeiladwyd Libanus yn 1841 ar ran achos y Bedyddwyr mewn llecyn unig i’r gorllewin o Lansadwrn yn Sir Gaerfyrddin. Cychwynnwyd yr achos yn 1788 pan fedyddiwyd aelodau o Gapel Soar, Llandyfaen (ger Llandybie) yn Waunclynda. Methu wnaeth symudiad i godi capel i’r grŵp newydd pan ddarganfuwyd anawsterau gyda’r safle a fwriedid, ac ymrannodd y grŵp yn dri grŵp llai. Adeiladwyd y capel cyntaf oddeutu 1790, yn adeilad to gwellt, yn ôl pob tebyg, i wasanaethu Bedyddwyr a Methodistiaid yn yr ardal. Dywedir bod y ddwy gynulleidfa wedi’u gwahanu gan sgrin blethwaith a byddai’r un gweinidog yn pregethu i’r ddwy ochr ar yr un pryd! Parhaodd y capel yn Waunclyndaf i fod yn gangen o Soar tan 1797/8. Penodwyd gweinidog i Waunclyndaf yn 1800 ac yn 1839 roedd gan y capel 80 o aelodau.

Adeiladwyd y capel presennol yn 1841 gan aelodau’r capel eu hunain, ar dir a roddwyd iddynt gan un o’r blaenoriaid, David Price o Flaenwaun. Erbyn 1936 roedd yr aelodaeth wedi gostwng i 17 a chaeodd y capel yn 1998. Wedi i gais am ganiatâd adeilad rhestredig i’w droi’n dŷ annedd gael ei wrthod, fe’i prynwyd am swm bychan gan Addoldai Cymru yn 2003. Dyma’r adeilad cyntaf i’r Ymddiriedolaeth ei brynu.