• Carmel

Carmel, Nantmel

Agorwyd Carmel tua 1829 fel capel Annibynnol. Cyfeiriodd Cyfrifiad 1851 at 151 o seddau rhydd yn y capel a gofod ar gyfer 50 i sefyll. Ar 30 Mawrth yr oedd 66 person a 44 ysgolor yn bresennol yn oedfa’r bore , a 35, ynghyd a 12 ysgolor, yn oedfa’r hwyr.Cyfartaledd y gynulleidfa dros gyfnod o 12 mis oedd 80 person a 11 ysgolor. Cyfeiriodd y gweinidog, Thomas Evans, at gynnal dwy oedfa bob Sul, un yn gyson yn yr hwyr a’r llall bob yn ail Sul yn y bore neu’r prynhawn gyda’r presenoldeb yn y prynhawn yn llawer mwy nag yn y bore neu’r hwyr.
Mae’n bosib fod rhai oedfaon yn y cyfnod cynnar wedi eu cynnal yn y Gymraeg, ac er i Jonathan Williams, yn ei The History of Radnorshire ( 1859 ) gyfeirio at y ddwy iaith yn cael eu siarad yn y plwyf, yr oedd y defnydd o’r Gymraeg yn dirywio yn y cyfnod hwnnw. Tynnwyd sylw mewn cyfrol yn amlinellu hanes eglwysi Annibynnol Cymru’, a gyhoeddwyd yn 1891, at ofalaeth ar y cyd gyda Llanwrthwl, atgyweirio’r capel yn 1881 gydag oedfaon agoriadol ym mis Hydref pan bregethwyd gan y Dr, Rees Abertawe a Mr Kilsby Jones, a hefyd taliad yn llawn y ddyled.

Cyfeiriodd Anthony Jones at y ‘ fine proportions and an elegant sense of scale dignify Carmel’, ac fe’i disgrifiwyd gan Robert Scourfield yn ‘charmingly rustic’. Gosodwyd dwy ffenestr yng nghanol y capel gyda dau ddrws gerllaw iddynt a dwy ffenestr arall uwchben rhain. Cefnogir oriel ar hyd tair ochr gan byst pren. Y tu fewn i’r capel gosodwyd sedd y diaconiaid dan bulpud wedi ei godi ac a leolir rhwng y ffenestri ac yn wynebu pedair rhes o seddau.

Yn 2017 trosglwyddwyd gofal Carmel, sydd wedi ei rhestru yn Graddfa 2*, i Addoldai Cymru ar les 25-mlynedd.

Cyfeiriadau

John Thomas, ‘Hanes Eglwysi Annibynnol Cymru’, v ( 1891 ), t. 251
Anthony Jones, ‘Welsh Chapels’ ( 1996 ), t.40
Robert Scourfield, ‘ Powys : Montgomeryshire, Radnorshire and Breconshire’ ( 2013 ), t.. 376.

Gadael ateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi.

Cewch ddefnyddio'r tagiau a'r priodoleddau HTML yma: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

File:

File:

File: