yrft

Yr Hen Gapel, Llwynrhydowen

Apêl llechi i achub capel hanesyddol

‘Llechi Llwyn’ yw’r enw ar apêl newydd i godi’r ychydig filoedd o bunnoedd ola’ sydd eu hangen i achub un o gapeli hanesyddol pwysiaca’ Cymru a helpu i’w baratoi ar gyfer dyfodol newydd.

Y nod yw cyrraedd y targed mewn digon o bryd i orffen atgyweirio’r adeilad erbyn 140 mlwyddiant y digwyddiadau dramatig a fu yng Nghapel Llwynrhydowen ger Llandysul.

A rhwng dwy flwyddyn etholiad – ar lefel gwledydd Prydain a Chymru – mae hanes y capel Undodaidd a’r ardal yn fwy arwyddocaol fyth.

Fe fydd pobl leol, cyfeillion y capel a phawb sydd â diddordeb mewn democratiaeth yn cael gwahoddiad i dalu £10 i noddi un o’r 2,300 o lechi traddodiadol sydd eu hangen ar do’r capel.

Fe fyddan nhw’n gallu gwneud hynny yn eu henwau eu hunain neu aelodau o’u teuluoedd neu i gofio am anwyliaid ac arwyr ac fe fydd cofrestr o’r holl gyfraniadau yn cael eu cadw yn y capel.

Fe fydd y gwahoddiad yn mynd hefyd i’r Unol Daleithiau, oherwydd fod gan Gapel Llwynrhydowen gysylltiad gyda dau o arwyr America – y bardd Dylan Thomas a’r pensaer Frank Lloyd Wright.

Mae digon o arian wedi dod trwy grantiau i wneud y rhan fwya’ o’r gwaith ond mae angen ychydig filoedd eto i dalu am y gwaith hanfodol o osod y to llechi yn ei le ac addasu ychydig ar du mewn yr adeilad.

Cofio dyddiad pwysig

Os bydd yn llwyddo, fe fydd y gwaith wedi’i orffen erbyn 2016 – 140 o flynyddoedd ers i’r capel daro’r penawdau newyddion trwy wledydd Prydain a thu hwnt.

Dyna pryd y cafodd y gynulleidfa ei chau allan o’r capel a’r fynwent lle’r oedd eu hanwyliaid, am fod y landlord yn cyhuddo eu gweinidog o gynhyrfu pobl i fynnu eu hawliau.

Roedd y ‘Troad Allan’ a barhaodd am dair blynedd yn rhan o’r helynt a ddaeth yn sgil Etholiad Mawr 1868 pan gafodd tenantiaid eu cosbi am bleidleisio yn agored yn erbyn gorchymyn eu landlordiaid.

Dyna un o’r digwyddiadau a arweiniodd at bleidleisio cudd – y drefn sydd yn sail i’r Etholiad Cyffredinol eleni ac Etholiadau’r Cynulliad yn 2016.

‘Cyfle gwych’

“Roedd y digwyddiadau o amgylch Capel Llwynrhydowen wedi helpu i newid hanes gwledydd Prydain am byth,” meddai Cadeirydd Cyfeillion Llwyn, y Cynghorydd Peter Davies.

“Mae’n bwysig ein bod ni’n cofio stori arwrol fel hon ac mae’r capel yn symbol o frwydr pobl gyffredin Cymru a thu hwnt i gael eu hawliau.

“Mae’r capel wedi bod mewn peryg ers blynyddoedd ond nawr mae yna gyfle i’w achub a’i warchod a rhoi bywyd newydd iddo.

“Fe fydd noddi llechen yn sicrhau hynny ac yn rhoi cyfle gwych i bobl gael eu cofio, neu gofio am eraill.”

 

MANYLION CYSWLLT

Christine Moore:Swyddog Datblygu Addoldai Cymru

Ffôn 07528491819 [email protected]

www.addoldaicymru.org

CYNG Peter Davies: Cadeirydd Cyfeillion Llwynrhydowen

Ffôn 07772844279 neu 01559 371281

Cliciwch yma i argraffu- A SLATE IN TIME SAVES A CHAPELBilingual

neu cliciwch yma i gyfrannu ar-lein